Oplossingsgericht werken in de GGZ Jeugd

Deze introductiecursus is specifiek bedoeld voor beroepskrachten en leidinggevenden werkzaam in de cluster jeugd van de geestelijke gezondheidszorg. De cursus is gebaseerd op  The Solution-focused Therapy, ontwikkeld door Steve de Shazer en Insoo Kim Berg en hun collega\'s van The (Brief) Family Therapy Center in Milwaukee. Het betreft een methodische manier van specifieke vragen stellen, waarmee de zorgverlener de eigen krachten van de cliënt bloot legt en de motivatie tot veranderingen oproept en stimuleert.

Voor de praktische invulling van de cursus wordt daarnaast aangesloten bij de werkwijze van Harry Korman (psychiater in Zweden) en de werkwijze die Therèse Steiner (kinderpsychiater in Zwitserland) heeft ontwikkeld in het werken met kleine kinderen en adolescenten.

Congruent met de uitgangspunten van deze methodiek, onderscheidt deze cursus zich van andere bekende Nederlandse bewerkingen doordat zij specifiek aansluit bij concrete, actuele vragen en behoeften van de opdrachtgever [*1] (de instelling, het team, de individuele beroepskrachten). Met andere woorden: wat wil de opdrachtgever als eindresultaat van de cursus? Alle cursussen worden derhalve 'op maat' aangeboden.

Vragen die wij doorgaans uit het werkveld van de GGZ krijgen zijn ondermeer:

- hoe verhoudt het oplossingsgericht werken zich tot onze van oudsher diagnostiekgestuurde werkwijze, waarin wij vooral verzoeken krijgen naar psychodiagnostisch onderzoek, persoonlijkheidsonderzoek en onderzoek naar specifieke stoornissen?

- hoe kan oplossingswerken bijdragen aan een veelal geprotocolliseerde werkwijze op het gebied van diagnostiek en behandeling?

- Hoe kunnen we de vertaalslag maken van probleemgericht - naar oplossingsgericht werken?

- Wat betekent dit voor onze intakeprocedure?

- Hoe kunnen we oplossingsgericht de vertaalslag maken naar behandelingsplannen?

- Hoe kunnen we 'klagerstypische' en 'gestuurdtypische' werkrelaties veranderen in 'klanttypische' werkrelaties?

- Hoe verhoudt oplossingsgericht werken zich met 'Het vijf gesprekken model'?

- Hoe kan je oplossingsgericht werken met jonge kinderen, adolescenten en allochtone cliënten?

- Hoe kan het oplossingsgericht werken bijdragen aan het bevorderen van inhoudelijke afstemming in het team, bestaande uit diverse disciplines?

Waar deze cursus in de eerste plaats een bijdrage aan kan leveren is aan het bewerkstelligen van een positieve werkrelatie, waarin de cliënt zich gehoord voelt en bereid is zich actief in te zetten in het proces van het bewerkstellingen van positieve veranderingen.

Vanzelfsprekend wordt aandacht besteed aan de vraag hoe het oplossingsgericht werken zich verhoudt tot het diagnostiekgericht werken binnen de GGZ. Dat beide werkwijzen elkaar niet uitsluiten, maar aanvullend op elkaar kunnen zijn.

Daarnaast wordt in de cursus stil gestaan bij het feit dat kinderen en jongeren doorgaans niet uit vrije wil bij de GGZ terechtkomen. Meestal is er sprake van een verwijzing, geïnitieerd door ouders zelf, of door een huisarts, Bureau Jeugdzorg of een andere instantie. Vaak is de aanleiding voor verwijzing gedragsproblematiek, waar ouders en/of leerkrachten al langere tijd tegen aanlopen. Veel kinderen hebben ten gevolge van hun probleemgedrag een langere tijd van negatieve bekrachtiging vanuit de omgeving achter de rug. Dit maakt hen bij voorbaat angstig voor herhaling, wat maakt dat zij vaak bij aanvang van de hulpverlening niet direct open staan voor vragen die aan hen gesteld worden. Een veel voorkomend antwoord waar de zorgverlener dan mee geconfronteerd wordt is 'ik weet het niet' of het kind weigert in alle toonaarden om antwoord te geven. Het zijn dan vaak de ouders die het woord voeren. Ook daar worden kinderen meestal niet gelukkig van omdat dit vaak opnieuw een opsomming is van klachten m.b.t. zijn of haar probleemgedrag. Het weerbarstige gedrag van kinderen en jongeren wordt dan vaak ten onrechte opgevat als 'weerstand' of als een bevestiging van de klachten zoals die door ouders worden vertolkt. De oplossingsgerichte werkwijze biedt de zorgverleners handvatten om met dergelijke impasses op een respectvolle, creatieve en positieve wijze om te gaan, waardoor de cliënt (kind, jongere en ouder) zich gehoord voelt en zich open gaat stellen voor datgene wat hij of zij in zijn of haar situatie wenst te veranderen.

Hoewel in essentie hetzelfde, vraagt oplossingsgericht werken met kleine kinderen andere technieken dan in het werken met volwassen. Bij kleine kinderen wordt veeleer gebruik gemaakt van spel, tekeningen, symbolen en het werken met handpoppen. Zo zijn er ook specifieke technieken ontwikkeld voor het werken met adolescenten en met kinderen en jongeren met een diagnose.

Naar gelang de behoefte, wordt daar in de cursus specifiek aandacht aan besteed.

Centraal uitgangspunt van de oplossingsgerichte benadering is een onvoorwaardelijk geloof en vertrouwen in krachten en inzichten van cliënten zelf. Zij weten immers als geen ander waar zij het meeste last van hebben, hoe zij daar het meeste last van hebben en vooral wat zij daarin anders willen en hoe. Dit gaat gepaard met een zgn. 'niet wetende' basisattitude van de zorgverlener, waarin hij/of zij het traditionele probleem- gestuurde referentiekader met de daarin dominerende concepten, durft los te laten. Het vergt dan ook van aspirant-cursisten een zekere affiniteit met, of op zijn minst nieuwsgierigheid naar deze zienswijze.

De zorgverlener toont erkenning voor de door de cliënt omschreven problemen en gaat vervolgens direct op zoek naar wat cliënten in hun specifieke situatie wensen te veranderen en hoe. Daartoe wordt samen met de cliënt ingezoomd op (kleine) uitzonderingen waarin het probleem voor de cliënt (iets) minder was. Met behulp van diverse technieken wordt de cliënt gestimuleerd de gewenste situatie te visualiseren en deze om te zetten in concrete, realistische en haalbare doelen.

De methodiek sluit derhalve per definitie aan bij de belevingswereld, de wensen en mogelijkheden van de cliënten. In deze methodiek stellen de cliënten hun eigen doelen vast èn de middelen om die doelen te bereiken. Voor alle duidelijkheid, specifieke vormen van diagnostiek kunnen daar heel goed deel van uitmaken. Vaak immers willen cliënten weten wat er met hen aan de hand is en vragen zij expliciet naar onderzoek in deze. Dit verzoek maakt dan deel uit van hun eigen gestelde doelen.

Hoe ziet de cursus eruit?
In deze cursus leert de cursist zich op een ervaringsgerichte wijze de basisstappen van de oplossingsgerichte werkwijze eigen te maken. Dit gebeurt aan de hand door de trainer aangereikte oefeningen, videomateriaal en door de cursisten uit eigen werkveld ingebrachte casuïstiek.

Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende attitudeaspecten en vaardigheden:

De opzet van de cursus
De cursus bestaat uit 4 dagen (8 dagdelen), bij voorkeur verspreid over 3 maanden.

Het eerste gedeelte van elke ochtend bestaat uit een korte toelichting op de voor die dag opgegeven literatuur en reflectie op de in de werksituatie uitgevoerde huiswerk- opdrachten. Het tweede gedeelte van de ochtend en de middag wordt gebruikt voor oefeningen (en reflectie daarop) in de vorm van individuele oefeningen, oefeningen in duo’s en rollenspelen aan de hand van videomateriaal en door de cursisten ingebrachte casuïstiek.

Praktische informatie

Aan de cursus kunnen maximaal 20 cursisten deelnemen. De cursus wordt gegeven door twee trainers. De cursus wordt in principe in company aangeboden. Dat kan op locatie of in de herenboerderij De Overhorn te Weesp www.overhorn.nl of op een nader te bepalen fraaie locatie in de binnenstad van Amsterdam of elders.

Kosten

Bij een cursus 'op maat' hoort ook een kostenberekening 'op maat'. Het uiteindelijke kostenplaatje wordt opgesteld aan de hand van de specifieke wensen en mogelijkheden van de opdrachtgever inzake inhoud van de cursus, de omvang van de cursus, groepsgrootte, tijdsinvestering etc.

Als richtlijn gelden de volgende tarieven:

Voor een groep, bestaande uit maximaal 12 deelnemers: één trainer 1122,00 per dag (twee dagdelen) incl. reistijd, reiskosten en voorbereidingstijd. Excl. lesmateriaal

Voor een groep, bestaande uit maximaal 18 deelnemers: twee trainers 1954,00 per dag (twee dagdelen), incl. reistijd, reiskosten en voorbereidingstijd. Excl. lesmateriaal.

Accreditatie in kader van herregistratie opleidingen K&J/OG behoort tot de mogelijkheden



 

[1] Voorafgaande aan en bij aanvang van de cursus worden nadrukkelijk wensen en specifieke vragen van resp. de opdrachtgever en de betreffende cursisten geïnventariseerd. Op basis daarvan wordt de cursus samengesteld.

 




Ovidio
C. van Clevepark 67
1181 AS Amstelveen
tel. 020 4415450
tel. 0640700452
fax 020 4411832
e-mail info@ovidio.nl
www.ovidio.nl
kvk 34184246

print deze pagina